Zwellingen in de weke delen zijn veelal goedaardig, zoals vetbulten. Is de zwelling kwaadaardig, dan is er sprake van een weke delen sarcoom. Weke delen sarcomen komen niet vaak voor: ongeveer 1,5% van alle soorten kanker zijn weke delen sarcomen.

Per jaar wordt in Nederland bij ongeveer 590 mensen een weke delen sarcoom vastgesteld. De ziekte treft vrijwel evenveel mannen als vrouwen. Een weke delen sarcoom ontstaat als tijdens de ontwikkeling van steun-, spier- of perifeer zenuwweefsel de celdeling ontspoort. Een weke delen sarcoom ontstaat niet uit steun-, spier- of perifeer zenuwweefsel maar lijkt op cellen van een van die weefsels.

Weke delen sarcomen kunnen op allerlei plaatsen in het lichaam ontstaan. Het meest komen ze voor in de benen (40%) - waarvan driekwart in de bovenbenen - in de borst en de buikwand (25%), in de armen (15%) en in het hoofd/halsgebied (15%).

Verschillende soorten

Er zijn veel soorten weke delen sarcomen. De sarcomen zijn ingedeeld naar het soort cellen waaruit ze bestaan. De meest voorkomende soorten zijn:

• Liposarcoom. Deze tumor lijkt op vetweefsel en treedt meestal op na het veertigste jaar.
• Leiomyosarcoom. Deze tumor lijkt op gladde spiercellen en komt voor in bijvoorbeeld de baarmoeder, de huid en de bloedvaten.
• Synoviasarcoom. Deze tumor, die lijkt op weefsel in pezen, gewrichtskapsels en uiteinden van spieren, komt vooral voor in de benen en ontstaat vaak tussen de 20 en 40 jaar.
• Maligne perifere zenuwschedetumor. Deze tumor ontstaat uit omhulsels van zenuwen die door het lichaam lopen.
• (Lymf)angiosarcoom. Deze tumor ontstaat uit bloedvaten of lymfevaten.
• Kaposi-sarcoom. Het Kaposi-sarcoom kwam vroeger in Nederland nauwelijks voor en dan vrijwel uitsluitend bij oudere mannen. Het sarcoom ontstond vooral in de huid van het onderbeen en was zichtbaar als een rode verdikking. Het verloop was heel langzaam en slechts weinig patiënten overleden als gevolg hiervan. Een tweede vorm van het Kaposi-sarcoom komt met name voor bij mannen met aids in de leeftijd van 30 tot 45 jaar. Deze vorm blijkt overal in het lichaam te kunnen ontstaan en heeft een veel agressiever verloop.
• Maligne fibreus histiocytoom (MFH). Een betrekkelijk kleine groep sarcomen wordt 'maligne fibreus histiocytoom' genoemd. MFH komt vaak voor bij ouderen. Het ontstaat vooral in de benen. Het is niet duidelijk met welk normaal weefsel deze sarcomen te vergelijken zijn.
• Gastro-intestinale stroma tumoren (GIST). Deze tumoren ontstaan uit de spierlaag of de bindweefsellaag (stroma) van de darmwand. De ziekte verspreidt zich voornamelijk in de buik en in de lever.
• Ewing-sarcomen en Rhabdomyosarcomen. Ewingsarcomen kunnen behalve in de weke delen ook in het bot ontstaan. Rhabdomyosarcomen lijken op dwarsgestreept spierweefsel. Beide sarcomen treden voornamelijk op bij kinderen, maar kunnen ook bij jong volwassenen voorkomen. De behandeling van deze tumoren verschilt van de behandeling van andere sarcomen.
• NOS-sarcomen. Deze groep weke delen sarcomen is niet in een bepaald type onder te brengen, omdat er geen kenmerken van het oorspronkelijke weefsel in te herkennen zijn. In deze sarcomen vindt men kenmerken van verschillende typen sarcomen.

Borderline tumoren

Een aparte plaats nemen de zogenoemde borderline tumoren in. Deze tumoren hebben een plaatselijk agressieve manier van groeien, maar leiden zeer zelden tot uitzaaiingen. Vanwege de groeiwijze worden ze meestal behandeld als een weke delen sarcoom.

Er zijn verschillende soorten borderline tumoren. Fibromatosen vormen de grootste groep. De bekendste borderline tumor is agressieve fibromatose, een woekering van bindweefsel waarbij zeer zelden uitzaaiingen optreden.